Zinvol vasten
De Vastentijd of Veertigdagentijd gaat terug op de evangelielezing van Mt 4, 1-11. Aangezien 40 dagen dag en nacht vasten quasi onmogelijk is voor gewone mensen, is het belangrijk de symbolische betekenis van de 3 beproevingen te vatten. Het getal 40 doet onvermijdelijk denken aan de 40 jaar die het volk Israël moest doorbrengen in de woestijn. De eerste test of truc van de duivel is de uitnodiging om stenen in broden te veranderen. Jezus had grote honger, de tip van de duivel lijkt zinvol, maar strikt genomen had Jezus voldoende aan één brood (denk aan het manna dat niet gehamsterd mocht worden): een massa broden zou goed zijn om een bakkerij op te starten, dat wil zeggen een business. Mogen we de eerste beproeving interpreteren als een vorm van materialisme die het materiële boven het spirituele zet? In de Bergrede (Mt 6, 24) zal Jezus expliciet zeggen dat de mens moet kiezen tussen God (godsdienst) en de geldduivel. De tweede list van de duivel is de uitnodiging om zich naar beneden te werpen vanop de Tempel. Jezus zou dit kunnen doen, maar Hij doet het niet, want Hij vindt het een nutteloos spektakel. Hij is niet uit op sensatie… De derde en laatste beproeving van de duivel is het aanbieden van onmiddellijke wereldmacht die gepaard gaat met het nodige machtsmisbruik en die niet via het Kruis passeert. Veel later zou Jezus tegen Pontius Pilatus zeggen dat zijn Koninkrijk niet van deze wereld was (Joh 18, 36). In tegenstelling tot Mozes vóór Hem en Mohammed na Hem, was Jezus niet geïnteresseerd in aardse politiek of militaire macht. In Mc 10, 42-43 vertelt Jezus dat de meeste, zo niet alle, wereldleiders hun macht misbruiken en Hij veroordeelt dit machtsmisbruik: de grootste leiders moeten de nederigste dienaren zijn, precies volgens het voorbeeld dat Hij had gegeven tijdens de voetwassing (zie Joh 13, 15). Jezus veroordeelt iedere vorm van afgoderij, niet alleen het letterlijk knielen voor de duivel, maar ook het aanbidden van de buik als god (Fil. 3, 19). Paulus zegt dat sommige mensen hun eigen verlangens als hun god dienen; ze richten zich op aardse dingen en dat brengt hen uiteindelijk tot ondergang. Het volgen van lichamelijke begeerten, egoïsme of hedonisme, leven zonder geestelijke oriëntatie (zonder god, noch gebod), het klinkt allemaal heel actueel. De afgelopen 25 jaar is het materialisme toegenomen in de VS. Jonge mensen in Westerse landen worden steeds individualistischer. Er is een duidelijke toename in materialistische prikkels bij jongeren, ongetwijfeld onder invloed van social media. Zoals altijd heeft Jezus gelijk: materialisme leidt tot lagere sociale verbondenheid, meer eenzaamheid, minder relatiekwaliteit, lagere welzijnscijfers, minder sociaal vertrouwen, meer economische ongelijkheid en een verslechterde werk‑privébalans.
Wat zou zinvol vasten kunnen zijn? Ons leven vertragen, ruimte scheppen voor stilte (zonder telefoon of andere schermen); zich bevrijden van scrol gedrag, doelloos internetten, roddelen, impulsief shoppen, werkverslaving; één daad van liefde per dag (iemand opbellen waarvan je weet dat hij/zij alleen is, een compliment geven, een kleine gift aan een goed doel, een medemens oprecht bedanken, een kaartje sturen naar iemand die je mist); spirituele verdieping; eenvoud beoefenen (minder weggooien – meer hergebruiken, één sobere maaltijd per week); verzoening actief nastreven,…
(B.N.)