Uit de put
Zoals vaak in het Lectionarium, is er een onderliggend thema: trouw blijven aan Gods roeping te midden van tegenstand, lijden en verdeeldheid. In de eerste lezing zit Jeremia in de put. Jeremia wordt door de leiders van Juda als een bedreiging gezien omdat hij Gods oordeel aankondigt. Ze gooien hem in een modderige put om hem te laten sterven. Jeremia werd in zijn tijd vaak gezien als een onheilsprofeet en zelfs als een collaborateur door zijn volksgenoten, vooral door de politieke en religieuze leiders van Juda. Jeremia sprak namens God en kondigde herhaaldelijk oordeel en vernietiging aan over Juda en Jeruzalem vanwege hun zonden, afgoderij en sociale onrechtvaardigheid. In plaats van hoopvolle of nationalistische boodschappen, riep hij op tot bekering en waarschuwde hij voor de komst van de Babyloniërs als instrument van Gods straf. Zijn profetieën waren vaak somber en confronterend. Hij verzette zich tegen valse profeten die vrede en voorspoed voorspelden. Hij riep op tot onderwerping aan Babylon, wat als verraad werd gezien. Tijdens de belegering van Jeruzalem door Babylon (begin 6e eeuw v.Chr.) riep Jeremia het volk op om zich niet te verzetten, maar zich over te geven aan Nebukadnezar. Hij zag Babylon als het werktuig van Gods oordeel. Dit werd door de leiders geïnterpreteerd als defaitisme en verraad. Jeremia is een voorbeeld van een profeet die de waarheid spreekt, zelfs als die impopulair is. Uiteindelijk komt Ebed-Melech, een Ethiopiër, tussenbeide en redt hem. Profetische trouw, zeker van zo’n onheilsprofeet, leidt tot lijden, maar God zorgt voor redding via onverwachte helpers. Jeremia lijkt wel de voorloper van Jezus in het Oude Testament…
De tweede lezing roept gelovigen op om met volharding de wedloop te lopen, hun ogen gericht op Jezus, die zelf het lijden heeft doorstaan. Ze worden aangemoedigd om niet te verslappen in hun geloofsstrijd. In de evangelielezing zegt Jezus dat Hij vuur op aarde is komen brengen en dat zijn komst verdeeldheid zal veroorzaken, zelfs binnen gezinnen. Zijn boodschap is radicaal en confronterend. De komst van het Koninkrijk van God brengt conflict en scheiding, omdat het mensen dwingt tot een keuze. Zowel Jeremia als Jezus brengen een boodschap die mensen niet willen horen. Die boodschap leidt tot verdeeldheid, verzet en zelfs geweld. Ondanks het lijden is er hoop — Jeremia wordt gered, Jezus overwint de dood, en gelovigen worden aangemoedigd om vol te houden omdat ze deel hebben aan een groter plan. Net zoals Jeremia zitten wij in de put, in een dal(ing), op gebied van kerkgang. Lukt het ons de blik op Jezus gericht te houden (naar Hebr. 12, 2)?
(B.N.)